خلافت و زمامدارى على ( ع ) كه سراسر عدل و دادگرى و احياى سنت‌هاى اصيل اسلامى بود ، بر گروهى سخت و گران آمد و صفوف مخالفى در برابر حكومت او تشكيل گرديد . اين مخالفت‌ها سرانجام به نبردهاى سه گانهء « جمل » ، « صفين » و « نهروان » منجر شد و موانع و مشكلات جدّى در راه انجام اصلاحات اجتماعى ، فرهنگى ، اقتصادى و سياسى پديد آمد . و نهايتاً على ( ع ) به دست يكى از شقىترين افراد به شهادت رسيد . امام على ( ع ) در حالى دعوت حق را لبيك گفت كه اصلاحات همه جانبه‌اش ناتمام مانده بود . پس از شهادت على ( ع ) ، معاويه با خدعه و خيانت ، صلح را بر امام‌حسن ( ع ) تحميل كرد . و خلافت را با مكر و حيله به دست گرفت . در اين جا چگونگى به خلافت رسيدن معاويه را به اختصار مرور مىكنيم . البته نكاتى را متذكّر مىشويم كه در بخش نخست به آنها پرداخته نشده است . كسب قدرت از راه خيانت و جنايت « يزيد بن ابىسفيان » نخستين فرد از اعضاى حزب اموى بود كه در نيمهء دوم حكومت عمر به حكمرانى دمشق منصوب شد . او در سال هفدهم هجرى در اثر طاعون از دنيا رفت . « 1 » و عمر برادرش معاويه را به جاى او منصوب كرد . « 2 » او حكمرانى دمشق و اردن را عهده‌دار گرديد و تا هنگام مرگ عمر ( حدود پنج سال ) در اين قسمت باقى بود . معاويه با تقليد از شاهان و سلاطين روم ، قصر مجلل و زندگى اشرافى براى خود فراهم ساخت . و خليفه بر خلاف طبع سختگيرانه‌اش ، نسبت به او با ملايمت برخورد نمود . « 3 » معاويه نيز از فرصت استفاده كرد و موقعيت خود را استحكام بخشيد و شالوده حكومت آينده خويش را در شام ريخت .

--> ( 1 ) - تاريخ طبرى ، ج 4 ، ص 201 . ( 2 ) - همان ، ص 202 . ( 3 ) - العقد الفريد ، ابن عبد ربه اندلسى ، ج 4 ، ص 365 .